Uluslararası deniz taşımacılığında transit limanlar kritik rol oynar

Dünya ticaretinin %90 gibi ezici bir çoğunluğu deniz yolu taşımacılığı ile yapılmakla beraber, Afrika kıtasında 9 ülkenin, Avrupa'da 14 ülkenin ve Asya kıtasında ise 7 ülkenin denize kıyısı yoktur.

Büyük konteyner gemilerinin (12000 TEU üzeri kapasiteli) rotaları, Tokyo'dan başlayıp Singapur, Dubai, Port Said, Malta, Marsilya, Barcelona, Rotterdam ve Hamburg gibi doğudan batıya uzanan bir hat üzerinde seyreder. Ancak, bu büyüklükteki gemilerin uğradığı liman sayısını artırmak yol süresinin uzamasına sebep olacağından ekonomik olarak tercih edilmez. Bu nedenle yükler ana limanlarda daha küçük gemilere aktarılarak varış yerine ulaştırılır ve alıcılar daha uygun maliyetlerle ürünlerine kavuşurlar.

Denize Kıyısı Olmayan Ülkeler için Can Suyu

Cibuti, Tema, Dakka ve Koper gibi limanlar ise denize kıyısı olmayan ülkeler için can suyudur. Bu limanlarda aktarma işlemleri için özel çözümler sunan lojistik firmaları vardır. Ayrıca, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), denize kıyısı olmayan ülkelerin de deniz taşımacılığından yararlanabilmeleri için standartlar belirlemiştir.

Siyasi sebep için ise 2022 yılında başlayan Rusya ile Batı arasındaki gerilimi gösterebiliriz.

Parsiyel Taşımacılık ve Ekonomik Avantajlar

Parsiyel taşımacılık da transit taşımacılığı sıkça kullanan bir taşıma yöntemidir, buradaki ana gerekçe ekonomik sebeplerdir. Atlas okyanusundaki birçok ada ülkesi mal tedarikini Singapur, Yeni Zellanda gibi görece işlek yerdelerden karşılamak zorundalar.

Türkiye'nin Transit Potansiyeli

İstanbul'da transit şehri olmak için çok ideal bir konumda olmasına karşın, büyük ülke sendromu transit işinden aldığı pastanın küçük kalmasına sebep olmakta, oysa Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler için İstanbul çok ideal bir aktarma noktasıdır.

Son zamanlarda Türkiye'de transit rejimi daha kolaylaştırılmış olsa da, Transit taşıma konusunda gelişmiş şehirlerde sağlanan ardiye serbest süresi uygulamasını kabul eden bir işletme henüz yok.